در خصوص مطالبه وجه چک 4 روش وجود دارد:
1-مطالبه وجه چک از طریق ارائه دادخواست مطالبه وجه
2-مطالبه وجه چک از طریق تقاضای صدور اجرائیه مستقیم از دادگاه
3-مطالبه وجه چک از طریق طرح شکایت کیفری صدور چک بلامحل
4-مطالبه وجه چک از طریق تقاضای صدور اجرائیه ثبتی چک
هر کدام از این روش ها شرایط و ویژگی های مخصوص به خود را دارد.
قواعد حاکم بر صدور اجرائیه های ثبتی تابع آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی می باشد.
از آنجا که چک سند عادی لازم الاجرا می باشد فلذا مطابق با این آیین نامه می توان صدور اجرائیه ثبتی را در این خصوص تقاضا نمود.
شرایط و احکام صدور اجرائیه ثبتی چک
در خصوص چک های قدیمی هم چنین در خصوص چک های صیاد اگر در سامانه صیاد به ثبت رسیده باشند اجرائیه قابل صدور می باشد.
اجرائیه ثبتی فقط علیه صادرکننده چک صادر می گردد و در صورت صدور چک به نمایندگی علیه صادر کننده و نماینده صادر می گردد ولیکن اجرائیه چک علیه ضامن و ظهرنویس قابل صدور نمی باشد.
دارنده چک اعم است از وراث یا کسی که چک به نام او منتقل گردیده یا دارنده چک در وجه حامل یا قائم مقام قانونی آن ها.
برای تقاضای صدور اجرائیه ثبتی باید عدم تأدیه چک منتهی به صدور گواهی عدم پرداخت (برگشت خوردن چک) شده باشد، بنابراین صدور گواهی عدم پرداخت به هر دلیلی بجز مطابقت امضاء، برای صدور اجرائیه ثبتی چک لازم می باشد؛ فلذا برای صدور اجرائیه ثبتی چک، بانک باید گواهی مطابقت امضا صادر کننده را تأیید کند.
اگر چک به صورت تضمینی یا مشروط صادر شده باشد (در مفاد چک)، قابلیت صدور اجرائیه ثبتی ندارد و باید از دادگاه مطالبه گردد.
خسارت تأخیر تأدیه در اداره ثبت قابل وصول نمی باشد و می توان به صورت جداگانه آن را از دادگاه مطالبه نمود.
برخی از موارد مرتبط آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی
ماده ۱۸۴ـ هرگاه چك نسبت به قسمتي از مبلغ آن بدون محل باشد، دارنده چك نسبت به باقي مانده حق صدور اجرائيه دارد
ماده 185ـ هرگاه گواهينامه هاي متعدد و متعارض از بانك صادر گردد صدور اجرائيه موكول به رفع تعارض از همان بانك است
ماده 186ـ دعوي صادركننده چك درمورد مطالبي كه گاهي به عنوان بابت… در متن چك نوشته مي شود و همچنين مطالب مذكور در ظهر چك در مورد ظهرنويس در اداره ثبت قابل رسيدگي نمي باشد و فقط وجه مرقوم در چك قابل صدور اجرائيه در اداره ثبت مي باشد.
ماده 187ـ اعلام جرم عليه صادركننده چك بي محل به مقامات صلاحيت دار مانع درخواست صدور اجرائيه براي وصول وجه چك از طريق اداره ثبت نخواهد بود مگر اينكه دستوري در اين باره از طرف مقامات قضائي صادر شود.
ماده ۱۸۸ـ اگر عدم پرداخت وجه چك به علت عدم مطابقت امضاي زير چك با امضاي كسي كه حق صدور چك را دارد و هم چنين فقدان مهر در اشخاص حقوقي باشد در اداره ثبت اجرائيه صادر نخواهد شد.
ماده 194ـ صدور اجرائيه نسبت به آراء داوري بورس اوراق بهادار وفق تبصره 5 ماده 37 قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران مصوب 1384 به عهده ادارات و دواير اجراي ثبت اسناد و املاك مي باشد.
مرجع صالح
مرجع صالح در خصوص صدور اجرائیه ثبتی چک، اداره ثبت محل افتتاح حساب صادرکننده چک یا محل اقامت دارنده چک (کسی که به نام او گواهی عدم پرداخت صادر گردیده) می باشد.
دارنده چک تقاضانامه مخصوص صدور اجرائیه ثبتی را همراه با اصل و گواهی مصدق چک و گواهی عدم پرداخت به دفاتر اسناد رسمی ارائه می دهد. دفتر خانه بر روی چک مهر اجرا درج می نماید و اجرائیه صادر و پرونده را جهت اجرا به اجرای ثبت ارسال می نماید.
برابر با ماده 183 آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی-
درخواست اجراي چك از محلي كه بانك طرف حساب صادركننده چك در آن محل واقع شده يا محل اقامت متعهدله به عمل مي آيد. براي صدور اجرائيه، بستانكار مكلف است تقاضانامه مخصوص صدور اجرائيه و هم چنين اصل و فتوكپي مصدق چك و گواهي برگشتي آن را به دفترخانه اسناد رسمي مسئول پذيرش اجرائيه ارائه نمايد. دفترخانه اصل چك را ممهور به مهر (پذيرش اجرا شد) نموده و آن را به بستانكار مسترد مي نمايد.
