در این مطلب به امکان یا عدم امکان تغییر سن (اعم از کاهش سن یا افزایش سن) و مراجع صالح رسیدگی کننده به این موضوع را مورد بررسی قرار می دهیم.
برای اینکه بدانیم آیا تغییر سن امکان پذیر می باشد یا خیر ابتدا باید با ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آن ها مصوب 1367 آشنا شویم؛
ماده واحده – از تاریخ تصویب این قانون تغییر تاریخ تولد اشخاص ممنوع است.
تبصره – صاحب شناسنامه تنها یک بار در طول عمر و در صورتی که اختلاف سن واقعی با سن مندرج در اسناد سجلی به تشخیص کمیسیونیمرکب از فرماندار یا بخشدار، رئیس اداره ثبت احوال محل و پزشک منتخب، مدیر عامل سازمان بهداری استان و رئیس شورای اسلامی شهر و یا بخشمحل صدور شناسنامه و با عضویت و ریاست قاضی دادگاه صالحه محل تشکیل میگردد بیش از پنج سال باشد میتواند سن خود را اصلاح نماید.
به موجب ماده واحده مورد اشاره تغییر سن ممنوع بوده ولیکن تحت شرایطی اگر اختلاف سن مندرج در شناسنامه و سن واقعی مدعی بیش از پنج سال باشد، ایشان می تواند یک بار در طول عمر خود تقاضای تغییر سن و اصلاح آن را درشناسنامه تقدیم کمیسیون مستقر در اداره ثبت احوال نمایند. ترکیب کمیسیون در ماده واحده به آن اشاره شده است.
چه اشخاصی میتوانند درخواست تغییر سن بدهند؟
هر یک از اشخاص زیر که خواهان اصلاح تاریخ تولد باشد، میتواند با مراجعه به اداره ثبت احوال محل صدور شناسنامهاش، درخواست خود را ارائه دهد.
1-اشخاص ۱۸ سال به بالا
2-اشخاص کمتر از ۱۸ سال که دارای حکم رشد باشند
3-پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود جهت تغییر سن فرزندان کمتر از ۱۸ سال
4-قیم و وصی برای افراد تحت سرپرستی خود؛
با ارائه مدارک مستند که سمت او احراز شده باشد
بحثی که باقی می ماند تغییر سن کمتر از پنج سال می باشد؛ برابر با ماده واحده اخیر تغییر سن ممنوع بوده مگر بیش از پنج سال باشد؛ ولی به موجب رأی وحدت رویه شماره599 مورخ 13/04/1374 چنین تغییر سنی در صلاحیت محاکم می باشد:
براساس ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلي و جلوگيري از تزلزل آنها مصوب بهمن ماه 1367 تغيير تاريخ تولد اشخاص به كمتر از پنج سال ممنوع ميباشد و رسيدگي به درخواست تغيير سن بيش از پنج سال نيز به تجويز تبصره همين قانون منحصراً به عهده كميسيون مقرر در آن محول شده است.
بنا به مراتب به نظر اكثريت اعضاي هيأت عمومي ديوانعالي كشور، رأي شعبه ششم كه مرجع رسيدگي و اظهارنظر نسبت به درخواست تغيير تاريخ تولد كمتر از پنج سال را دادگاههاي دادگستري اعمال نموده است منطبق با قانون و صحيح تشخيص ميشود. اين رأي برطبق ماده واحده قانون وحدت رويه قضايي مصوب 1328 براي شعب ديوانعالي كشور و دادگاهها در موارد مشابه لازمالاتباع است.
در چنین حالتی، فرد باید با تقدیم دادخواست به دادگاه عمومی محل اقامت خود و ارائه ادله محکمه پسند، وجود اختلاف را ثابت کند. اگر این امر در دادگاه ثابت شد، دادگاه به نفع او حکم داده و این حکم توسط سازمان ثبت احوال اجرا خواهد شد.
پس بطور کلی تغییر سن چنانچه بیش از 5 سال باشد در صلاحیت کمیسیون مستقر در اداره ثبت احوال (محل صدور شناسنامه) می باشد و چنانچه کمتر از 5 سال باشد در صلاحیت دادگاه عمومی (محل اقامت متقاضی) حقوقی می باشد.
قابلیت اعتراض در تصمیم راجع به تغییر سن
در خصوص قابلیت اعتراض نیز باید توجه داشت که نظر کمیسیون درباره تغییر سن 5 سال یا بیشتر اعم از کاهش سن یا افزایش سن؛ قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری می باشد.
در خصوص قابلیت اعتراض رأی دادگاه (برای تغییر سن کمتر از پنج سال) قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر استان می باشد. (بند 2 ماده 331 قانون آیین دادرسی مدنی)
نمونه دادخواست کاهش سن
آرا وحدت رویه مرتبط با دعاوي راجع به اسناد ثبت احوال
دادگاه صالح
دادگاه صالح در خصوص تغییر سن کمتر از 5 سال دادگاه عمومی حقوقی و بیش از 5 سال در صلاحیت کمیسیون مستقر در اداره ثبت احوال می باشد که مرجع اعتراض آن ها حسب مورد در کمتر از 5 سال دادگاه تجدیدنظر و بیشتر از 5 سال دیوان عدالت اداری می باشد.
قابل توجه می باشد که اصلاح شناسنامه با اینکه در صلاحیت دادگاه صلح می باشد لیکن دعوی کاهش سن از مصادیق اصلاح شناسنامه نبوده لذا تغییری در صلاحیت آن ایجاد نگردیده است.
