در این مطلب به تعریف گواهی انحصار وراثت و کاربرد آن و اینکه درخواست کننده آن چه کسانی می توانند باشند پرداخته و در انتها مرجع و تشریفات صدور این گواهی را تشریح می نماییم.
گواهی انحصار ورثت چیست؟
انحصار یا حصر ورثه به معنای محصور نمودن یا شمردن ورثه متوفی می باشد که هم اکنون برابر با بند ث ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه و آیین نامه اجرایی آن توسط سازمان ثبت احوال، گواهی آن به صورت الکترونیک (سامانه سهیم) صادر می گردد. (از سوم مرداد سال 1403)؛
سازمان ثبت احوال مکلف می باشد ظرف بیست روز بعد از ثبت فوت، نسبت به صدور و ابلاغ گواهی انحصار وراثت اقدام نماید.
هم چنین در خصوص فوت های قبل از تاریخ فوق (1403/05/03) مستند به ماده 20 آیین نامه اجرایی بند ث ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه، سازمان ثبت احوال مکلف به صدور گواهی حصر ورثه در خصوص فوت های قبل از لازم لاجرا شدن این قانون نیز می باشد، برابر با ماده اخیر-
در مورد اعلاميه هاي فوت صادرشده تا پيش از اجراي قانون كه منتهي به صدور گواهي انحصار وراثت نشده است، در صورت درخواست هر يك از وراث يا ذي نفعان و يا به موجب دستور مرجع قضايي يا اعلام مركز در موارد نياز اشخاص براي شناسايي وراث متوفي جهت اقامه دعوا، سازمان مكلف است گواهي انحصار وراثت را ظرف بيست روز از تاريخ دريافت درخواست يا دستور، با رعايت ترتيب مقرر در اين آيين نامه صادر كند.
اعتراض به گواهی انحصار وراثت
برابر با ماده 12 آیین نامه اجرایی بند ث ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه-
گواهي انحصار وراثت صادره از سوي سازمان، ظرف ده روز پس از ابلاغ، قابل اعتراض در هيئت حل اختلاف است.
برابر با ماده 13 آیین نامه اجرایی بند ث ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم توسعه-
هيئت حل اختلاف پس از وصول اعتراض، ادله و مدارك ارائه شده را بررسي و در خصوص تأييد يا رد اعتراض، رأي مقتضي را صادر مي نمايد و به تمامي اشخاصي كه گواهي مذكور به آنان ابلاغ شده و همچنين شخص معترض، به صورت سامانه اي (سيستمي) ابلاغ مي كند. آراي هيئت ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ، قابل اعتراض در دادگاه ذي صلاح است و فرد معترض بايد ظرف بيست روز گواهي ثبت اعتراض در دادگاه را به سازمان اعلام كند.
کاربرد گواهی انحصار وراثت
تمام اقداماتی که به نوعی به متوفی مرتبط است از جمله تقسیم ترکه، اقامه دعاوی های مرتبط علیه ایشان و ….. می بایست بدواً با اخذ گواهی انحصار وراثت اقدام گردد و پس از آن دعوی مرتبط به طرفیت وراث ایشان اقامه گردد.
مرجع صالح
از نظر صلاحیت ذاتی، از تاریخ سوم مرداد 1403 تمامی گواهی های حصر ورثه(اعم از اینکه فوت قبل از ای تاریخ باشد یا پس از آن)، به تقاضای وراث یا هر یک از ذی نفعان، توسط سازمان ثبت احوال و به صورت الکترونیک صادر خواهد شد.
و از نظر صلاحیت محلی برابر با ماده 20 قانون آیین دادرسی مدنی-
“دعاوی راجع به ترکه متوفی اگر چه خواسته، دین و یا مربوط به وصایای متوفی باشد تا زمانی که تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران، آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد، رسیدگی به دعاوی یاد شده در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران، در حوزه آن بوده است.“
