در این مطلب به جرم توهین پرداخته و انواع آن را بیان نموده و به تشریح مجازاتهای آن میپردازیم.
توهین ساده
برابر با ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳) “توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب قذف نباشد به مجازات جزای نقدی درجه شش خواهد بود.”
- جزای نقدی درجه شش: جزای نقدی بر اساس آخرین مصوبه هیئت وزیران، از دویست میلیون ریال تا هشتصد میلیون ریال میباشد.
توهین صرفاً با لفظ محقق نمیشود بلکه افعالی مانند نشان دادن انگشت، هل دادن، پرتاب شیء به سمت دیگری نیز میتواند از مصادیق این جرم باشد. چنین جرمی از جرائم قابل گذشت میباشد.
برای تحقق این جرم چند شرط لازم است که همه آنها باید وجود داشته باشد:
- موهن بودن رفتار: یعنی صرف خلاف ادب بودن رفتار یا افعال نمیتواند توهین باشد. مثلاً با دیگری تند سخن گفتن یا فریاد زدن بدون استفاده از گفتار یا رفتار موهن و زشت نمیتواند توهین باشد.
- وجود مخاطب معین: مخاطب باید معین باشد، فلذا توهین به خود، جرم نیست. همچنین چنانچه یک جمع خاص مورد توهین قرار بگیرند چنین جرمی محقق نگردیده است.
- مخاطب توهین باید شخص حقیقی باشد: فلذا توهین به اشخاص حقوقی مانند شرکتها، در زمره این جرم نمیباشد. البته با توهین به کارکنان آن شخص حقوقی، این جرم محقق میگردد.
- مخاطب توهین باید زنده باشد: چنانچه توهین به شخص مرده عرفاً توهین به بازماندگان باشد، نسبت به بازماندگان این جرم محقق میشود.
- حضوری یا علنی بودن توهین نسبت به مخاطب: یعنی مخاطب توهین یا حضور داشته باشد یا توهین علیه مخاطب بهصورت علنی باشد، یعنی در مکانی باشد که مُعِدِ حضور دیگران باشد (مثلاً در اماکن عمومی مثل پارک). همچنین توهین در بستر فضای مجازی نیز محقق میگردد.
- صریح بودن توهین: نباید با تفسیر محقق شود، بلکه باید صریح و بیپرده باشد.
توهین مُشَدَّد
توهین به مقامات
برابر با ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات (مصوب ۱۳۹۲/۰۲/۲۳) “هرکس با توجه به سمت، به یکی از رؤسای سه قوه یا معاونان رئیسجمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانهها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید، به یک ماه و نیم تا سه ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق و یا دو تا بیست و پنج میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود.”
برای تحقق جرم توهین مشدد دو شرط لازم است: الف- آگاهی مرتکب به سمت شخص مخاطب. ب- مقام دولتی در حین انجام وظیفه باشد یا توهین به سبب آن اتفاق بیفتد.
توهین مشدد موضوع ماده ۶۰۹ از جرائم قابل گذشت میباشد.
اهانت به بنیانگذار جمهوری اسلامی یا مقام معظم رهبری
برابر با ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی “هرکس به حضرت امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی رضوان ا… علیه و مقام رهبری به نحوی از انحا اهانت نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم خواهد شد.”
اهانت موضوع ماده ۵۱۴ از جرائم غیرقابل گذشت میباشد.
رسیدگی به این جرم در صلاحیت دادگاه انقلاب می باشد؛ لذا تحقیقات نیز برعهده دادسرای انقلاب محل می باشد.
توهین علنی به رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن کشور در خاک ایران
برابر با ماده ۵۱۷ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳) “هر کس علناً نسبت به رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن که در قلمرو خاک ایران وارد شده است توهین نماید به پانزده روز تا یک ماه و نیم حبس محکوم میشود مشروط به اینکه در آن کشور نیز در مورد مذکور نسبت به ایران معامله متقابل بشود. تبصره- اعمال مواد این فصل منوط به تقاضای دولت مربوطه یا نماینده سیاسی آن دولت یا مطالبه مجنیعلیه یا ولی اوست و در صورت استرداد تقاضا، تعقیب جزایی نیز موقوف خواهد شد.”
این مصداق از این جرم، قابل گذشت میباشد.
برای تحقق چنین جرمی سه شرط وجود دارد: ۱- علنی بودن توهین ۲- رئیس یا نماینده کشور خارجی در قلمرو خاک ایران باشد. ۳- معامله متقابل؛ یعنی در آن کشور نیز چنین سازوکاری وجود داشته باشد.
تعرض یا مزاحمت یا استعمال الفاظ مخالف شؤون و حیثیت نسبت به زنان یا اطفال
برابر با ماده ۶۱۹ قانون مجازات اسلامی “هرکس در اماکن عمومی یا معابر، متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شؤون و حیثیت به آنان توهین نماید به حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.”
تفاوتی نمیکند که مرتکب از محارم یا اولیای مخاطب باشد. این جرم غیرقابل گذشت میباشد.
توهین به قومیتهای ایرانی یا ادیان الهی یا مذاهب اسلامی مصرح در قانون اساسی
برابر با ماده ۴۹۹ مکرر قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات: “هرکس با قصد ایجاد خشونت یا تنش در جامعه و یا با علم به وقوع آن به قومیتهای ایرانی یا ادیان الهی یا مذاهب اسلامی مصرح در قانون اساسی توهین نماید، چنانچه مشمول حد نباشد و منجر به خشونت یا تنش شده باشد به حبس و جزای نقدی درجه پنج یا یکی از آن دو محکوم و در غیر این صورت به حبس و جزای نقدی درجه شش یا یکی از آن دو محکوم میشود. تبصره۱- منظور از توهین موارد مندرج در «قانون استفساریه نسبت به کلمه اهانت، توهین و یا هتک حرمت مندرج در مقررات جزایی مواد (۵۱۳)، (۵۱۴)، (۶۰۸) و (۶۰۹) قانون مجازات اسلامی و بندهای (۷) و (۸) ماده (۶) و مواد (۲۶) و (۲۷) قانون مطبوعات مصوب ۴/۱۰/۱۳۷۹ میباشد. تبصره ۲- چنانچه جرم موضوع این ماده در قالب گروه مجرمانه سازمانیافته ارتکاب یابد و یا از سوی مأموران یا مستخدمان دولتی یا عمومی در حین انجام وظیفه یا به مناسبت آن واقع شود و یا از طریق نطق در مجامع عمومی یا با استفاده از ابزارهای ارتباط جمعی در فضای واقعی یا مجازی منتشر شود، مجازات مقرر به میزان یک درجه تشدید میشود.”
جرم موضوع این ماده از جرائم غیرقابل گذشت میباشد.
راههای اثبات توهین
اثبات جرم توهین در دادگاه به دلیل ماهیت آن که اغلب شفاهی است، ممکن است چالشبرانگیز باشد، اما راههای قانونی برای اثبات آن وجود دارد که عبارتاند از:
- اقرار متهم: اگر متهم در دادگاه یا نزد مقام قضایی به ارتکاب جرم توهین اقرار کند، این قویترین دلیل برای اثبات جرم است.
- شهادت شهود: اگر فرد یا افرادی در هنگام وقوع توهین حضور داشته و به صورت مستقیم آن را شنیده یا مشاهده کرده باشند، میتوانند در دادگاه شهادت دهند. شهادت دو شاهد عاقل و بالغ در محاکم قضایی معتبر است.
- دلایل و مدارک کتبی: در صورتی که توهین به صورت کتبی (مانند پیامک، ایمیل، نامه یا انتشار در فضای مجازی) انجام شده باشد، میتوان از اسکرینشاتها، پرینتها و سایر مدارک دیجیتال یا فیزیکی به عنوان سند استفاده کرد.
- علم قاضی: در صورتی که قاضی با توجه به مجموعه شواهد، قرائن و اوضاع و احوال موجود در پرونده (مانند گزارش فنی پلیس فتا، فایلهای صوتی و…) به این یقین برسد که جرم توهین واقع شده است، میتواند بر اساس علم خود حکم صادر کند.
در مورد توهین تلفنی یا توهین در فضای مجازی، ضبط صدا اگرچه به تنهایی ممکن است به عنوان یک دلیل اصلی پذیرفته نشود، اما میتواند به عنوان یک اماره قضایی برای قاضی ایجاد علم کند. همچنین با درخواست از مراجع قضایی، میتوان اطلاعاتی از شرکت مخابرات یا پلتفرمهای مجازی برای اثبات برقراری ارتباط به دست آورد.
مرجع صالح در جرم توهین
توهین با توجه به موضوع آن ممکن است قابل گذشت یا غیرقابل گذشت باشد، لیکن به طور کلی از نظر صلاحیت محلی، دادسرای محل وقوع جرم صالح به تعقیب و تحقیق از متهم میباشد.
مرجع صالح در توهین تلفنی
در فرضی که بزه توهین (اعم از ساده یا مشدد که به طریق فوق تشریح گردید) از طریق وسایل ارتباطات مخابراتی مانند تلفن یا پیامرسانهای خارجی رخ دهد، محل وقوع جرم توهین، محلی است که مخاطب توهین در آنجا حضور داشته است.
خدمات حقوقی راهحلهای قانونی
دعاوی حقوقی و کیفری، پیچیدگیهای خاص خود را دارند و کوچکترین اشتباه میتواند روند پرونده شما را تغییر دهد. گروه وکلای راه قانون با تیمی از وکلای متخصص و باتجربه در زمینه دعاوی ملکی و سایر امور حقوقی، دعاوی کیفری و خانواده آماده ارائه مشاوره دقیق و راهکارهای کارآمد به شما هستند.
برای دریافت مشاوره حقوقی تخصصی و تضمین بهترین نتیجه، همین حالا با ما تماس بگیرید.
گروه وکلای راه قانون، حامی حقوق شما.
