واخواهی از آرای حقوقی: بررسی کامل
واخواهی یکی از روشهای اعتراض به آرای غیابی صادره از دادگاهها است که به محکومعلیه غایب این فرصت را میدهد تا از حق دفاع خود استفاده کند. در این فرآیند، دادگاه صادرکننده رأی غیابی، مجدداً به پرونده رسیدگی میکند.
آرایی که قابل واخواهی هستند
تنها آرای غیابی که توسط دادگاههای بدوی علیه خوانده غایب (محکوم علیه غایب) صادر شدهاند، قابل واخواهی هستند. این آرا زمانی صادر میشوند که خوانده محکوم و غایب در جلسه رسیدگی حاضر نشده و لایحه دفاعیهای نیز ارائه نکرده باشد و هم چنین اوقات دادرسی به ایشان ابلاغ واقعی نشده باشد.
آرای غیابی چیست؟
رأی غیابی حکمی است علیه خوانده که بدون حضور ایشان در دادگاه صادر میشود. بر اساس ماده 303 قانون آیین دادرسی مدنی:
حکم دادگاه حضوری است مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائممقام یا نماینده قانونی وی در هیچیک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طور کتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد
عذرهای موجه برای غیبت
برای پذیرفتن عذر غیبت، باید دلایل موجهی ارائه شود. برخی از عذرهای موجه عبارتند از:
- بیماری شدید که مانع حضور در دادگاه شود (با ارائه گواهی پزشک).
- وقوع حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله یا تصادف.
- سفر ناگهانی و اجتنابناپذیر به دلیل شرایط کاری یا خانوادگی.
- ابلاغ نامناسب: اگر ابلاغ به صورت صحیح انجام نشده باشد.
مثال: اگر فردی به دلیل بستری شدن در بیمارستان نتواند در دادگاه حاضر شود و گواهی معتبر ارائه کند، این عذر موجه است.
قرار قبولی واخواهی
اگر دادگاه عذر غیبت محکومعلیه را موجه تشخیص دهد یا دلایل ارائهشده را قابل بررسی بداند، قرار قبولی واخواهی صادر میشود. در این حالت، رسیدگی مجدد به دعوا آغاز میشود و طرفین برای دفاع از حقوق خود دعوت میشوند.
اجرای آرای غیابی
اجرای حکم غیابی منوط به معرفی ضامن معتبر یا اخذ تأمین متناسب از محکومله خواهد بود. مگر اینکه دادنامه یا اجرائیه به محکومعلیه غایب ابلاغ واقعی شده و نامبرده در مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ دادنامه واخواهی نکرده باشد.
اثر تعلیقی واخواهی
اثر تعلیقی واخواهی به این معنا است که با ارائه دادخواست مرتبط، اجرای رأی غیابی متوقف میشود تا زمانی که دادگاه درباره واخواهی تصمیمگیری کند. این اثر به منظور جلوگیری از تضییع حقوق محکومعلیه غایب اعمال میشود. در صورتی که دادگاه دلایل واخواهی را موجه بداند، رأی جدید صادر خواهد شد و رأی قبلی بلااثر میشود. اما اگر دلایل رد شوند، رأی غیابی تأیید و قطعی میشود.
مهلت واخواهی
مطابق ماده 305 قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت اعتراض به آرای غیابی به شرح زیر است:
- برای افراد مقیم ایران: 20 روز از تاریخ ابلاغ رأی.
- برای افراد مقیم خارج از کشور: 2 ماه از تاریخ ابلاغ رأی.
ترتیب رسیدگی به واخواهی
- ثبت دادخواست : محکومعلیه باید دادخواست خود را به دادگاه صادرکننده رأی غیابی ارائه دهد.
- بررسی دلایل : دادگاه دلایل ارائهشده را بررسی میکند تا مشخص شود آیا واخواهی قابل قبول است یا خیر.
- دعوت از طرفین: در صورت قبول واخواهی، دادگاه طرفین دعوا را برای رسیدگی مجدد دعوت میکند.
- رسیدگی مجدد: دادگاه پس از بررسی مستندات و استماع دفاعیات طرفین، رأی جدید خود را صادر میکند.
در صورتی که نیاز به مشاوره دارید، با وکلای راه قانون تماس بگیرید.
