در این بخش مالیات بر درآمد حقوق را بررسی و شمول آن را شرح و معافیت و کسور مالیاتی در این خصوص را توضیح می دهیم.
مالیات بر درآمد حقوق چیست؟
درآمدی را که اشخاص حقیقی به وسیله تسلیم نیروی کار خود در ایران به دیگری (اعم از شخص حقیقی یا حقوقی/ اعم از اینکه در خارج باشد یا در ایران) از ایشان دریافت می نمایند، علی الاصول مشمول مالیات می باشد که بدین نوع از پرداخت مالیات، مالیات بر درآمد حقوق می گویند.
برابر با ماده 82 قانون مالیات های مستقیم-
درآمد كه شخص حقيقي در خدمت شخص ديگر (اعم از حقيقي يا حقوقي) در قبال تسليم نيروي كار خود بابت اشتغال در ايران برحسب مدت يا كار انجام يافته بطور نقد يا غيرنقد تحصيل مي كند مشمول ماليات بر درآمد حقوق است.
تبصره-درآمد حقوقي كه در مدت مأموريت خارج از كشور (از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران يا اشخاص مقيم ايران) از منابع ايراني عايد شخص ميشود مشمول ماليات بر درآمد حقوق مي باشد.
بنابراین حسب ماده فوق، اهمیتی ندارد که پرداخت کننده حقوق در ایران باشد یاخارج از ایران آنچه اهمیت دارد اینست که دریافت کننده حقوق تسلیم نیروی کار خود را در ایران انجام داده باشد.
هم چنین بنا بر تبصره ماده فوق، چنانچه فردی نیروی کار خود را برای دولت یا سایر اشخاص مقیم ایران در خارج از کشور تسلیم نماید مشمول مالیات بر درآمد حقوق خواهد بود.
برابر با ماده 83 قانون مالیات های مستقیم-
درآمد مشمول ماليات حقوق عبارت است از حقوق (مقرري يا مزد، يا حقوق اصلي) و مزاياي مربوط به شغل اعم از مستمر و يا غيرمستمر قبل از وضع كسور و پس از كسر معافيتهاي مقرر در اين قانون.
مستفاد از این ماده، هر نوع درآمدی که بواسطه تسلیم نیروی کار تخصیص می یابد، اعم از اینکه بواسطه قرارداد کار کتبی یا شفاهی باشد، اعم از آنکه مستمر یا غیر مستمر باشد، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است و مستند به ماده 86 قانون مالیات های مستقیم، پرداخت کننده موظف است به صرف تخصیص حقوق به دیگری، مالیات ایشان را پرداخت نماید ولو اینکه هنوز حقوق ایشان پرداخت نشده باشد.
برابر با ماده 86 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1394-
پرداخت كنندگان حقوق هنگام هر پرداخت يا تخصيص آن مكلفند ماليات متعلق را طبق مقررات ماده (85) اين قانون محاسبه و كسر و تا پايان ماه بعد ضمن تسليم فهرستي متضمن نام و نشاني دريافتكنندگان حقوق و ميزان آن به اداره امور مالياتي محل پرداخت و در ماههاي بعد فقط تغييرات را صورت دهند.
تبصره 1 الحاقی 1396-
در مورد پرداخت هايي كه از طرف غير از پرداخت كننده اصلي حقوق به اشخاص حقيقي، به عمل مي آيد، پرداخت كنندگان مكلفند هنگام هر پرداخت، ماليات متعلق را با رعايت معافيت هاي قانوني مربوط به حقوق به جز معافيت موضوع ماده (84) اين قانون، به نرخ مقطوع ده درصد (10 %) محاسبه، كسر و حداكثر تا پايان ماه بعد با فهرستي حاوي نام و نشاني دريافت كنندگان و ميزان آن به اداره امور مالياتي محل، پرداخت كنند و در صورت تخلف، مسؤول پرداخت ماليات و جريمه هاي متعلق خواهند بود.
آیا مزایای مشاغل مشمول مالیات است؟
برای پاسخ به این سؤال ابتدا لازم است بدانیم که مزایای مشاغل و مزایای شغل چیست؟
برخی از پرداختی ها به کارگر (کارمند) خارج از قالب حقوق می باشد مانند پاداش، حق عائله مندی، یارانه غذا، بن کالا و ….
برای اینکه بدانیم این پرداختی خارج از قالب حقوق، مشمول مالیات است یا خیر می بایست تعیین کنیم که این پرداختی مزایای شغل است یا مزایای مشاغل؟
چنانچه پرداختی خارج از قالب حقوق به کارگر، مزایای شغل محسوب گردد مشمول مالیات است مانند کمک عائله مندی و چنانچه این پرداختی مزایای مشاغل باشد مانند یارانه ایاب و ذهاب و بن کالا و …. مشمول مالیات نمی باشد.
معافیت های مالیات بر درآمد حقوق
1-معافیت مالیات حقوق سالانه تا 144 میلیون تومان (در سال 1403)
برابر با ماده 84 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1394-ميزان معافيت ماليات بر درآمد سالانه مشمول ماليات حقوق از يك يا چند منبع، هر ساله در قانون بودجه سنواتي مشخص ميشود.
چنانچه درآمد شخص حقیقی از یک یا چند منبع تا 144 میلیون تومان در سال باشد از مالیات معاف است فلذا ایشان نمی تواند به چند منابع شغلی که درآمد هریک تا 144 میلیون تومان است ولیکن مجموع آن ها بیش از این مبلغ است جهت استفاده از معافیت مزبور استناد نماید.
هم چنین در صورتیکه پرداخت کننده حقوق غیر از پرداخت کننده اصلی باشد مانند پرداختی های ناظر بر حق التدریس و از این قبیل، شامل معافیت مزبور نمی باشد.
برابر با تبصره 1الحاقی سال 1396ماده 86 قانون مالیات های مستقیم-
در مورد پرداخت هايي كه از طرف غير از پرداخت كننده اصلي حقوق به اشخاص حقيقي، به عمل مي آيد، پرداخت كنندگان مكلفند هنگام هر پرداخت، ماليات متعلق را با رعايت معافيت هاي قانوني مربوط به حقوق به جز معافيت موضوع ماده (84) اين قانون، به نرخ مقطوع ده درصد (10 %) محاسبه، كسر و حداكثر تا پايان ماه بعد با فهرستي حاوي نام و نشاني دريافت كنندگان و ميزان آن به اداره امور مالياتي محل، پرداخت كنند و در صورت تخلف، مسؤول پرداخت ماليات و جريمه هاي متعلق خواهند بود..
برابر با تبصره 2 الحاقی سال 1396 ماده 86 قانون مالیات های مسستقیم-
پرداخت هاي دانشگاهها، مراكز و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشي و فناوري كه داراي مجوز از شوراي گسترش آموزش عالي وزارتخانه هاي علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ساير مؤسسات آموزشي و پژوهشي قانوني داراي مجوز رسمي از وزارتين فوق الذكر مي باشند، به اشخاص حقيقي اعم از كاركنان و غيركاركنان خود در قالب حق التدريس مشمول ماليات مقطوع به نرخ ده درصد (10 %) و حق التحقيق، حق پژوهش و قراردادهاي پژوهشي و تحقيقاتي مشمول ماليات مقطوع به نرخ پنج درصد (5 %) با رعايت ساير احكام مقرر در تبصره (1) خواهد بود.
2-عیدی سالانه
چنانچه مبلغ عیدی سالانه یا پاداش آخر سال به میزان دو دولزدهم 144 میلیون تومان باشد از مالیات بر درآمد حقوق معاف است.
3-مزایای غیرنقدی
مزایای غیر نقدی به میزان دو دوازدهم از 144 میلیون تومان از مالیات بر درآمد حقوق معاف است.
4-هزینه سفر مربوط به شغل
5-وجوه پرداختی کارفرما جهت معالجه کارگران به پزشک یا بیمارستان
6-وجوه پرداختی به بیمه بابت جبران خسارت بدنی و امثالهم
7-خانه های سازمانی
8-حقوق بازنشستگی
9-بازخرید خدمت
10-معافیت صد در صد مالیات از درآمد حقوق فرزندان شهید، جانبازان، آزادگان و رزمندگان با سابقه حداقل 12 ماه حضور در جبهه
برابر با ماده 92 قانون مالیات های مستقیم-
پنجاهدرصد (50٪) ماليات حقوق كاركنان شاغل در مناطق كمتر توسعه يافته طبق فهرست سازمان مديريت و برنامهريزي كشور بخشوده ميشود.
نرخ مالیات بر درآمد حقوق
نرخ مالیات بر درآمد حقوق در سال 1403 به شرح ذیل می باشد
| میزان کل حقوق در یک سال | میزان مالیات |
| تا 144 میلیون تومان | معاف از مالیات |
| بیش از 144 میلیون تا 198 میلیون تومان | 10 درصد |
| بیش از 198 میلیون تا 324 میلیون تومان | 15 درصد |
| بیش از 324 میلیون تومان تا 480 میلیون تومان | 20 درصد |
| بیش از 480 میلیون تومان | 30 درصد |
