در این مطلب به بحث داوری و ابطال رأی داور پرداخته شده است؛ ابتدا میبایست با مفهوم داوری و مواردی که دعوا به داور ارجاع میگردد و از صلاحیت دادگاه خارج میباشد و مواد مربوطه آشنا شویم و در انتها موارد و جهات ابطال رأی داور را بررسی و نمونه دادخواست مرتبط با خواسته ابطال رأی داور را قرار میدهیم.
منظور از داوری در عالم حقوق چه میباشد؟
مقصود از داوری در عالم حقوق مواردی میباشد که حل اختلاف موجود در پرونده الزاماً میبایست از طریق ارجاع به داوری صورت پذیرد، حال این الزام یا میتواند ناشی از درج شرط داوری در قرارداد باشد یا ناشی از درج الزام به ارجاع حل اختلاف به داوری در قانون؛ بدیهی است مواردی که شرط داوری در قرارداد است، درج آن شرط کاملاً اختیاری بوده و پس از درج شرط و امضای طرفین، داوری الزامآور میگردد، ولیکن مواردی که قانون ارجاع به داوری را احصاء نموده قابل توافق نبوده و الزاماً میبایست آن موارد را جهت حل اختلاف به داور مطابق آن قانون مربوطه ارجاع نمود.
موارد الزامی ارجاع به داور مطابق با قانون
- هیئت داوری بازار سرمایه بازار اوراق بهادار مطابق ماده ۵۹ قانون بازار اوراق بهادار مصوب ۱۳۸۴، اختلافات بین کارگزاران، بازارگردانان، معاملهگران، مشاوران سرمایهگذاری، ناشران، سرمایهگذاران و سایر اشخاص ذیربط ناشی از فعالیت حرفهای آنها، در صورت عدم سازش در کانونها، توسط هیئت داوری رسیدگی میشود و مطابق تبصره ۳ ماده ۵۸ این قانون، آراء صادرشده از سوی هیئت داوری، قطعی و لازمالاجرا است.
- داوری الزامی در قانون پیشفروش ساختمان بهموجب ماده ۲ قانون پیشفروش آپارتمان مصوب ۱۳۸۹، در قرارداد پیشفروش باید حداقل به مواردی تصریح شود که یکی از این موارد، معرفی داوران میباشد. همچنین مطابق ماده ۲۰ قانون پیشفروش ساختمان، کلیه اختلافات ناشی از تعبیر، تفسیر و اجرا مفاد قرارداد پیشفروش توسط هیئت داوران متشکل از یک داور از سوی خریدار و یک داور از سوی فروشنده و یک داور مرضیالطرفین و در صورت عدم توافق بر داور مرضیالطرفین، یک داور با معرفی رئیس دادگستری شهرستان مربوطه انجام میپذیرد.
- داوری اجباری در قراردادهای پیمانکاری در قراردادهای دولت با پیمانکاران خصوصی تعیین مرجع داوری به عنوان مرجع حل و فصل اختلافات ناشی از قراردادها امری ضروری است. (ماده ۵۳ شرایط عمومی پیمان)
- داوری حرفهای در تعاونیها مطابق با بند ۱۴ ماده ۵۷ قانون تعاون اصلاحی سال ۱۳۹۳ هرگونه داوری حرفهای در حوزه تعاونیها به مرکز داوری اتاق تعاون ارجاع میگردد.
درج شرط داوری در قرارداد
در برابر الزام به حل اختلاف توسط داور، درج شرط داوری در قرارداد قرار میگیرد با این تفاوت که در این مورد، داور ذاتاً صلاحیت رسیدگی به اختلاف پیش آمده را ندارد ولیکن به موجب شرط مندرج در قرارداد با رعایت شرایط موجود در مواد ۴۵۴ تا ۵۰۱ قانون آیین دادرسی مدنی، حل اختلاف پیشآمده بهوسیله داور انجام میپذیرد و در صورت ارجاع چنین اختلافی به دادگاه با قرار عدم استماع دعوا مواجه خواهید شد.
موارد غیرقابل ارجاع به داور
برابر با ماده ۴۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی– دعاوی زیر قابل ارجاع به داوری نیست:
- دعوای ورشکستگی.
- دعاوی راجع به اصل نکاح، فسخ آن، طلاق و نسب.
موارد ابطال رأی داور
در خصوص آرای صادره از جانب داور، میتوان ابطال را به موجب تقدیم دادخواست، از دادگاه صالح تقاضا نمود. جهات ابطال رأی داور در ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی آورده شده است.
برابر با ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی رأی داوری در موارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد:
- رأی صادره مخالف با قوانین موجد حق باشد.
- داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رأی صادر کرده است.
- داور خارج از حدود اختیار خود رأی صادر نموده باشد. در این صورت فقط آن قسمت از رأی که خارج از اختیارات داور است ابطال میگردد.
- رأی داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد.
- رأی داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است مخالف باشد.
- رأی بهوسیله داورانی صادر شده که مجاز به صدور رأی نبودهاند.
- قرارداد رجوع بهداوری بیاعتبار بوده باشد.
مقصود از بند ۶ ماده فوق، موارد مندرج در مواد ۴۶۹ و ۴۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) میباشد که موارد منع داوری را بیان نموده است. برابر با ماده اخیر- ماده ۴۶۹– دادگاه نمیتواند اشخاص زیر را به سمت داور معین نماید مگر با تراضی طرفین: ۱- کسانی که سن آنان کمتر از بیست و پنج سال تمام باشد. ۲- کسانی که در دعوا ذینفع باشند. ۳- کسانی که با یکی از اصحاب دعوا قرابت سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم داشته باشند. ۴- کسانی که قیم یا کفیل یا وکیل یا مباشر امور یکی از اصحاب دعوا میباشند یا یکی از اصحاب دعوا مباشر امور آنان باشد. ۵- کسانی که خود یا همسرانشان وارث یکی از اصحاب دعوا باشند. ۶- کسانی که با یکی از اصحاب دعوا یا با اشخاصی که قرابت نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم با یکی از اصحاب دعوا دارند، در گذشته یا حال دادرسی کیفری داشته باشند. ۷- کسانی که خود یا همسرانشان و یا یکی از اقربای سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم او با یکی از اصحاب دعوا یا زوجه و یا یکی از اقربای نسبی یا سببی تا درجه دوم از طبقه سوم او دادرسی مدنی دارند. ۸- کارمندان دولت در حوزه مأموریت آنان.
ماده ۴۷۰– کلیه قضات و کارمندان اداری شاغل در محاکم قضایی نمیتوانند داوری نمایند هرچند با تراضی طرفین باشد.
تشریفات ابطال رأی داور
ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) تشریفات دادخواست ابطال رأی داور را پیشبینی نموده و اعلام کرده که میبایست ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی داور این دادخواست تقدیم گردد. قابل توجه میباشد که مطابق ماده ۴۹۳ قانون آیین دادرسی مدنی، صرف تقدیم دادخواست ابطال رأی داور، مانع اجرای آن رأی نمیباشد مگر آن که دلایل آن قوی باشد که در این صورت دادگاه قرار توقف یا منع اجرای رأی داوری را تا پایان رسیدگی و صدور حکم قطعی صادر مینماید.
برابر با ماده ۴۹۳ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی)– اعتراض به رأی داور مانع اجرای آن نیست، مگر آنکه دلایل اعتراض قوی باشد. در این صورت دادگاه قرار توقف منع اجرای آن را تا پایان رسیدگی به اعتراض و صدور حکم قطعی صادر مینماید و در صورت اقتضا تأمین مناسب نیز از معترض اخذ خواهد شد.
نمونه دادخواست ابطال رأی داور
آرا وحدت رویه مرتبط با داوری
رأی وحدت رویه شماره ۸۳۶ هیئت عمومی دیوان عالی کشور با موضوع غیرمالی بودن دعوای ابطال رأی داوری.
مرجع صالح
برابر با ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد، صالح در رسیدگی دعوای ابطال رأی داور میباشد.
خدمات حقوقی راهحلهای قانونی
پرونده ها و دعاوی اعم از حقوقی، کیفری، خانواده و ….، پیچیدگیهای خاص خود را دارند و کوچکترین اشتباه میتواند روند پرونده شما را تغییر دهد. گروه وکلای راه قانون با تیمی از وکلای متخصص و باتجربه در زمینه دعاوی ملکی و سایر امور حقوقی،خانواده، امور کیفری و …. آماده ارائه مشاوره دقیق و راهکارهای کارآمد به شما هستند.
برای دریافت مشاوره حقوقی تخصصی و تضمین بهترین نتیجه، همین حالا با ما تماس بگیرید.
گروه وکلای راه قانون، حامی حقوق شما.
