اعتراض ثالث: هرآنچه باید بدانید
یکی از ابزارهای مهمی که قانونگذار برای حفظ حقوق اشخاصی که در جریان رسیدگی به دعاوی دخالت نداشتهاند در نظر گرفته، “اعتراض ثالث” است. این ابزار حقوقی در مواد 417 تا 425 قانون آیین دادرسی مدنی پیشبینی شده و میتواند مانع تضییع حقوق اشخاص ثالث در اثر صدور آرای قضایی شود.
اعتراض ثالث چیست؟
اعتراض ثالث یک نوع اعتراض است که توسط شخصی که طرف دعوا نبوده، اما رأی صادره به حقوق او خللی وارد کرده یا موجب تضییع حقوقش شده است، مطرح میگردد. هدف از این اعتراض، بازنگری در رأی صادره و حفظ حقوق اشخاص ثالث است.
شخص ثالث کیست؟
شخص ثالث کسی است که در جریان دادرسی اصلی، به عنوان خواهان یا خوانده حضور نداشته و رأی صادره بدون طرفیت ایشان، به نحوی که به حقوق او آسیب وارد کرده صادر گردیده است. به عبارت دیگر، این شخص نه در مرحله اقامه دعوا و نه در جریان رسیدگی حضور نداشته است.
نسبت به چه آرایی میتوان اعتراض ثالث نمود؟
مطابق ماده 417 قانون آیین دادرسی مدنی، هر رأیی که موجب تضییع حقوق شخص ثالث گردد، قابل اِعتراض ثالث است. بنابراین، این اعتراض به آرای صادره از مراجع قضایی اختصاص دارد و شامل تصمیمات اداری یا آرای شبهقضایی نمیشود.
انواع اعتراض ثالث
اعتراض ثالث به دو نوع تقسیم میشود:
- اعتراض ثالث اصلی: اِعتراض ثالث اصلی زمانی مطرح میشود که شخص ثالث مستقیماً و بدون اینکه در جریان دادرسی اصلی دخالت داشته باشد، با ارائه دادخواست، اِعتراض خود را به رأی صادره اعلام کند. این نوع اعتراض به صورت مستقل و بدون ارتباط با پرونده اصلی صورت میگیرد.
- اعتراض ثالث طاری: اِعتراض ثالث طاری زمانی مطرح میشود که شخص ثالث در جریان یک دادرسی دیگر متوجه رأیی شود که به حقوق او آسیب رسانده است. در این حالت، اعتراض در همان دادگاه که دادرسی جدید در آن جریان دارد، مطرح میگردد.
مرجع تقدیم دادخواست اعتراض ثالث کجاست؟
مرجع صالح برای تقدیم دادخواست اِعتراض ثالِث، دادگاهی است که رأی مورد اعتراض را صادر کرده است. شخص ثالث باید دادخواست خود را به همان دادگاه ارائه داده و دلایل و مستندات خود را مبنی بر تضییع حقوقش ارائه کند.
قابل توجه می باشد گاهی شخص ثالِث، به رأی صادره علیه دیگری اِعتراضی ندارد لیکن بنا به دلایلی خود را ذیحق در مال توقیف شده می داند و به توقیف آن مال معترض بوده لذا به شیوه اجرا معترض است که این بحث در قالب اِعتراض ثالث اجرایی بوده که به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است.
اقدامات مرجع رسیدگیکننده به اعتراض ثالث
دادگاه پس از دریافت دادخواست اِعتراض ثالث، اقدامات زیر را انجام میدهد:
- بررسی شکلی: در ابتدا، دادگاه صحت شکلی دادخواست، از جمله شرایط قانونی و پرداخت هزینه دادرسی را بررسی میکند.
- دعوت از طرفین: دادگاه طرفین اصلی دعوا و شخص ثالث را دعوت میکند تا ادعاها و دفاعیات خود را مطرح کنند.
- رسیدگی ماهوی: اگر دادگاه دلایل اِعتراض ثالث را موجه بداند، رأی مورد اِعتراض را نقض یا اصلاح میکند. در غیر این صورت، اعتراض را مردود اعلام مینماید.
- اجرای رأی جدید: رأی صادره در اِعتراض ثالث، همانند سایر آرای قضایی قابل اجرا و تابع مقررات اجرای احکام است.
نتیجهگیری
اِعتراض ثالث یکی از سازوکارهای حیاتی در نظام حقوقی است که مانع از تضییع حقوق اشخاص خارج از دادرسی میشود. اگر شما یا موکلین شما با چنین مشکلی مواجه شدید، بهتر است از وکلای مجرب کمک بگیرید.
