در این مطلب به نوع دیگری از مالیات های مستقیم بر درآمد یعنی مالیات بر درآمد اتفاقی پرداخته (که در عرف به آن مالیات بر هدیه یا مالیات بر هبه نیز می گویند) و ابتدائاً معنا و مفهوم این نوع از مالیات را بررسی و بیان می نماییم که به چه میزان از این نوع درآمد مالیات تعلق میگیرد و در انتها معافیت ها از پرداخت مالیات بر درآمد اتفاقی و تکلیف مؤدی این نوع از مالیات را شرح می دهیم.
مالیات بر درآمد اتفاقی چیست؟
مالیاتی که به هرنوع از درآمد اعم از نقدی یا غیرنقدی که اشخاص (حقیقی/حقوقی) به صورت بلاعوض و يا از طريق معاملات محاباتي و يا به عنوان جايزه يا هرعنوان ديگر از اين قبيل تحصيل مينمايد، تعلق می گیرد.
به طور کلی هر نوع درآمدی را که اشخاص از طریق معاملات غیر معوض (رایگان) یا معاملات محاباتی (عدم تعادل عوضین مانند صلح یک واحد آپارتمان به میزان ده میلیون تومان) تحصیل می نمایند و شامل انواع دیگر مالیات بر درآمدها نباشد، مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی می شود.
برابر با ماده 119 (اصلاحی 1371) قانون مالیات های مستقیم-
درآمد نقدي و غير نقدي كه شخص حقيقي يا حقوقي به صورت بلاعوض و يا از طريق معاملات محاباتي و يا به عنوان جايزه يا هرعنوان ديگر از اين قبيل تحصيل مينمايد مشمول ماليات اتفاقي به نرخ مقرر در ماده 131 اين قانون خواهد بود.
درآمد مشمول مالیات
مستفاد از ماده 120 قانون مالیات های مستقیم، صد در صد درآمد حاصله از این نوع مالیات، مشمول مالیات می باشد(یعنی از تمام این چنین درآمدی، مالیات به نرخ قانونی اخذ می گردد.) مگر در مورد املاکی که در خصوص آن ها ارزش معاملاتی تعیین شده باشد؛ در این صورت اخذ مالیات بر مبنای همان ارزش معاملاتی املاک می باشد.
برابر با ماده 120 قانون مالیات های مستقیم-
درآمد مشمول ماليات موضوع اين فصل عبارت است از صد درصد درآمد حاصله و درصورتي كه غير نقدي باشد به بهاي روز تحقق درآمد طبق مقررات اين قانون تقويم ميشود مگر در مورد املاكي كه در اجراي مفاد ماده 64 اين قانونبراي آنها ارزش معاملاتي تعيين شده است كه در اين صورت ارزش معاملاتي مأخذ محاسبه ماليات قرار خواهد گرفت.
مالیات بر درآمد اتفاقی اشخاص حقوقی (شرکت ها)
مستفاد از ماده 128 قانون مالیات های مستقیم، درآمد اتفاقی اشخاص حقوقی از طریق رسیدگی به دفاتر انجام خواهد شد و مالیات مأخوذه از ایشان مطابق این فصل، پیش پرداخت محسوب می گردد؛ یعنی در نهایت برابر با مقررات مالیات بر درآمد شرکت ها از ایشان مالیات اخذ می گردد.
برابر با ماده اخیر-
درآمد مشمول ماليات اشخاص حقوقي ناشي از درآمدهاي اتفاقي از طريق رسيدگي به دفاتر تشخيص خواهد شد و ماليات هايي كه طبق مقررات اين فصل در منبع پرداخت ميگردد به عنوان پيش پرداخت ماليات آنها منظور خواهد شد.
نرخ مالیات بر درآمد اتفاقی
میزان مالیاتی از درآمد اتفاقی اشخاص که برابر با ماده 119 قانون مالیات های مستقیم تحصیل می نمایند که مستفاد از ماده 120 قانون مالیات های مستقیم صد در صد از این نوع درآمد مشمول اخذ مالیات به نرخ قانونی می باشد، اخذ می گردد، مطابق ماده 131 قانون مالیات های مستقیم به عمل می آید.
برابر با ماده اخیر-
نرخ ماليات بر درآمد اشخاص حقيقي به استثناي مواردي كه طبق مقررات اين قانون داراي نرخ جداگانهاي ميباشد به شرح زير است:
1-تا ميزان دو ميليارد (000 /000 /000 /2) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه به نرخ پانزده درصد (15%)
2-نسبت به مازاد دو ميليارد (000 /000 /000 /2) ريال تا ميزان چهار ميليارد (000 /000 /000 /4) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه به نرخ بيست درصد (20%)
3-نسبت به مازاد چهار ميليارد (000 /000 /000 /4) ريال درآمد مشمول ماليات سالانه به نرخ بيست و پنج درصد (25%)
در خصوص مالیات بر درآمد اتفاقی شرکت ها مالیات مأخوذه از ایشان مطابق این فصل، پیش پرداخت محسوب می گردد؛ یعنی در نهایت برابر با مقررات مالیات بر درآمد شرکت ها از ایشان مالیات اخذ می گردد.
معافیت مالیات بر درآمد اتفاقی
مستفاد از ماده 127 قانون مالیات های مستقیم، برخی از موارد استثنائاً شامل مالیات بر درآمد اتفاقی نمی باشد.
برابر با ماده اخیر-
موارد زير مشمول ماليات اتفاقي نخواهد بود:
الف- كمكهاي نقدي و غيرنقدي بلاعوض سازمانهاي خيريه يا عام المنفعه يا وزارتخانه ها يا مؤسسات دولتي و شركتهاي دولتي يا شهرداريها يا نهادهاي انقلاب اسلامي به اشخاص حقيقي غير از مواردي كه مشمول ماليات فصل حقوق است.
ب- وجوه يا كمك هاي مالي اهدائي به خسارت ديدگان جنگ، زلزله، سيل، آتش سوزي و يا حوادث غيرمترقبه ديگر.
ج- جوايزي كه دولت براي تشويق صادرات و توليد و خريد محصولات كشاورزي پرداخت مي نمايد
د (الحاقی 1401)- کمك هاي بلاعوض دولتي به شركتهاي دانش بنيان و واحدهاي فناور مستقر در مراكز رشد و پاركهاي علم و فناوري با هدف توسعه فناوري.
تکلیف مؤدی مالیات بر درآمد اتفاقی
برابر با ماده 126 قانون مالیات های مستقیم (اصلاحی 1394)-
صاحبان درآمد موضوع اين فصل مكلفند در هر سال اظهارنامه مالياتي خود را در مورد منافع موضوع ماده 123 اين قانون تا آخرارديبهشت ماه سال بعد و در ساير موارد تا پايان ماه بعد از تاريخ تحصيل درآمد يا تعلق منافع به اداره امور مالياتي مربوط تسليم و ماليات متعلق را بپردازند.در صورتي كه معامله در دفاتر اسناد رسمي انجام و ماليات وصول شده باشد تكليف تسليم اظهارنامه ساقط ميشود.
منظور از ماده 123، مواردی می باشد که منافع مالی، رایگان یا به صورت محاباتی، دائماً یا موقتاً به مؤدی واگذار گردیده باشد که ایشان موظف است مالیات منافع مورد اشاره هرسال را در سال بعد پرداخت نماید که برابر با ماده 126 اظهارنامه چنین درآمدی می بایست تا آخر اردیبهشت ماه سال بعد تقدیم به اداره مالیاتی محل گردد.
برابر با ماده 123 قانون مالیات های مستقیم-
در صورتيكه منافع مالي بطور دائم يا موقت بلاعوض به كسي واگذار شود انتقال گيرنده مكلف است ماليات منافع هر سال را در سال بعد پرداخت نمايد.
در سایر موارد درآمد اتفاقی؛ یعنی به غیر از مورد مذکور در ماده 123، مؤدی می بایست اظهارنامه مرتبط را تا پايان ماه بعد از تاريخ تحصيل درآمد يا تعلق منافع، به اداره امور مالياتي مربوط تسليم و ماليات متعلق را بپردازد.
