زنا یعنی جماع (نزدیکی) میان زن و مرد که عُلقه زوجیت بین آن ها نبوده و در مواد 221 تا 232 قانون مجازات اسلامی به آن پرداخته شده است. در صورتیکه مرتکب زنا، در علقه زوجیت دیگری باشد می تواند با رعایت قانون (مواد 226 و 227 قانون مجازات اسلامی) از موارد زنا محصنه و مستوجب حد رجم (سنگسار) باشد در غیر اینصورت زنا غیرمحصنه بوده و حد آن صد ضربه شلاق می باشد و چنانچه عمل ارتکابی به کیفیت زناء نباشد جرم رابطه نامشروع به وقوع پیوسته است.
ماده 221- زنا عبارت است از جماع مرد و زني كه علقه زوجيت بين آنها نبوده و از موارد وطي به شبهه نيز نباشد.
تبصره1- جماع با دخول اندام تناسلي مرد به اندازه ختنه گاه در قُبُل يا دُبُر زن محقق مي شود.
تبصره2- هرگاه طرفين يا يكي از آنها نابالغ باشد، زنا محقق است لكن نابالغ مجازات نمي شود و حسب مورد به اقدامات تأميني و تربيتي مقرر در كتاب اول اين قانون محكوم مي گردد.
شرط تحقق زنا وجود رابطه جنسی بدون علقه زوجیت و وطی به شبهه بودن است.
مقصود از و طی به شبهه بودن یعنی زن و مرد به گمان اینکه میان آن ها علقه زوجیت است جماع کنند که در این صورت زناء محقق نیست.
نزدیکی با خنثی (دو جنسه) زنا نیست چرا که مطابق با قانون در تحقق زناء مرد و زن بودن طرفین شرط است.
ماده 222- جماع با ميت، زنا است، مگر جماع زوج با زوجه متوفاي خود كه زنا نيست لكن موجب سي و يك تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزيري درجه شش مي شود.
ماده 223- هرگاه متهم به زنا، مدعي زوجيت يا وطي به شبهه باشد، ادعاي وي بدون بينه يا سوگند پذيرفته مي شود مگر آن كه خلاف آن با حجت شرعي لازم ثابت شود.
ماده 224-حد زنا در موارد زير اعدام است:
الف ـ زنا با محارم نسبي
ب ـ زنا با زن پدر كه موجب اعدام زاني است
پ ـ زناي مرد غيرمسلمان با زن مسلمان كه موجب اعدام زاني است
ت ـ زناي به عنف يا اكراه از سوي زاني كه موجب اعدام زاني است
تبصره1- مجازات زانيه در بندهاي (ب) و (پ) حسب مورد، تابع ساير احكام مربوط به زنا است.
تبصره2- هرگاه كسي با زني كه راضي به زناي با او نباشد در حال بيهوشي، خواب يا مستي زنا كند رفتار او در حكم زناي به عنف است. در زنا از طريق اغفال و فريب دادن دختر نابالغ يا از طريق ربايش، تهديد و يا ترساندن زن اگر چه موجب تسليم شدن او شود نيز حكم فوق جاري است.
زانی: زنا کننده مرد
زانیه: زنا کننده زن
زناء محصنه
ماده 225- حد زنا براي زاني محصن و زانيه محصنه رجم است. در صورت عدم امكان اجراي رجم با پيشنهاد دادگاه صادركننده حكم قطعي و موافقت رييس قوه قضاييه چنانچه جرم با بينه ثابت شده باشد، موجب اعدام زاني محصن و زانيه محصنه است و در غير اين صورت موجب صد ضربه شلاق براي هر يك مي باشد.
ماده 226- احصان در هريك از مرد و زن به نحو زير محقق مي شود:
الف ـ احصان مرد عبارت است از آنكه داراي همسر دايمي و بالغ باشد و در حالي كه بالغ و عاقل بوده از طريق قُبُل با وي در حال بلوغ جماع كرده باشد و هر وقت بخواهد امكان جماع از طريق قُبُل را با وي داشته باشد.
ب ـ احصان زن عبارت است از آنكه داراي همسر دايمي و بالغ باشد و در حالي كه بالغ و عاقل بوده، با او از طريق قُبُل جماع كرده باشد و امكان جماع از طريق قُبُل را با شوهر داشته باشد.
ماده 227- اموري از قبيل مسافرت، حبس، حيض، نفاس، بيماري مانع از مقاربت يا بيماريي كه موجب خطر براي طرف مقابل مي گردد مانند ايدز و سفليس، زوجين را از احصان خارج مي كند.
ماده228- در زنا با محارم نسبي و زناي محصنه، چنانچه زانيه بالغ و زاني نابالغ باشد مجازات زانيه فقط صد ضربه شلاق است.
چنانچه زناء توسط زن و مردی به وقوع بپیوندد که یکی از آن ها یا هردو در علقه زوجیت شخص دیگری باشند، زنا نسبت به آن فرد متأهل، محصنه تلقی می گردد و موجب سنگسار می باشد (با رعایت شرایط ماده 225)
محصن: زانی
محصنه: زانیه
رجم: سنگسار
ماده 229- مردي كه همسر دائم دارد، هرگاه قبل از دخول، مرتكب زنا شود حد وي صد ضربه شلاق، تراشيدن موي سر و تبعيد به مدت يك سال قمري است.
زناء غیر محصن
در مواردی که مرتکب زناء در علقه زوجیل دیگری نبوده یا اگر در علقه زوجیت دیگری باشد با رعایت شرایط ماده 226 و 227 از شرایط احصان خارج باشد به حد صد ضربه شلاق محکوم می گردد.
ماده 230- حد زنا در مواردي كه مرتكب غيرمحصن باشد، صد ضربه شلاق است.
ماده 231- در موارد زناي به عنف و در حكم آن، در صورتي كه زن باكره باشد مرتكب علاوه بر مجازات مقرر به پرداخت ارش البكاره و مهرالمثل نيز محكوم مي شود و در صورتي كه باكره نباشد، فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محكوم مي گردد.
ماده 232- هرگاه مرد يا زني كمتر از چهار بار اقرار به زنا نمايد به سي و يك تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزيري درجه شش محكوم مي شود. حكم اين ماده در مورد لواط، تفخيذ و مساحقه نيز جاري است.
