در این مطلب به بحث خودداری از انجام تکالیف حضانت می پردازیم و بیان می نماییم که چنانچه کسی که مکلف به انجام امر حضانت می باشد می تواند از آن امر سر باز زند؟ در واقع بحثی که وجود دارد این است که آیا امکان الزام مکلف به حضانت از طفل وجود دارد یا خیر؟
تکلیف حضانت
اصل بر اینست که حضانت با پدر و مادر می باشد حال اگر ایشان به هر دلیلی جدا از یکدیگر زندگی کنند حضانت طفل تا هفت سالگی با مادر می باشد و پس از آن با پدر است، هم چنین اگر یکی از پدر یا مادر فوت نماید حق حضانت با دیگری می باشد و اگر هردو فوت نمایند حق حضانت با جد پدری است. (در خصوص تکلیف حضانت، در این بخش به صورت کامل بررسی گردیده است) ؛ قابل توجه می باشد بحث حضانت تا زمانی مطرح می باشد که فرزند طفل باشد لذا پس از رسیدن ایشان به سن بلوغ شرعی (در دختران نه سال قمری معادل ۸ سال و ۸ ماه و ۲۲ روز شمسی و در پسران پانزده سال قمری معادل ۱۴ سال و ۶ ماه و ۱۷ روز شمسی) خود فرزند انتخاب می کند که نزد چه کسی از مکلفین بماند.
در صورت امتناع والدین طفل از حضانت؛ مستند به ماده 1172 قانون مدنی ابتدائاً دادگاه به تقاضای دیگری یا تقاضای قیّم یا یکی از اقربا یا به تقاضای مدعی العموم (دادستان) نگهداری طفل را به هر یک از ابوین که حضانت بر عهده اوست الزام می کند.
اگر الزام ممکن یا مؤثر نباشد، حضانت را به خرج پدر و هر گاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر توسّط شخص ثالث تأمین می کند؛ یعنی حتّی اگر حضانت بر عهده مادر باشد و ایشان امتناع نماید و الزام ایشان ممکن نباشد، دادگاه حضانت را به خرج پدر تأمین می کند.
وقتی طرفین یا یکی از آن ها به حکم قانون یا دادگاه تکلیف بر حضانت داشته باشند، چنانچه آن تکلیف را رعایت ننمایند مرتکب جرم گردیده و قانونگذار در ماده 54 قانون حمایت خانواده به این جرم پرداخته است، برابر با ماده اخیر:
” هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و در صورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می شود.”
جزای نقدی درجه 8: جزای نقدی تا صد میلیون ریال.
مرتکب جرم موضوع این ماده هم زن و هم مرد می تواند باشد.
