در این مطلب به جرم خیانت در امانت پرداخته شده که ابتدائاً این جرم را از نظر معنا و مفهوم بررسی نموده سپس شرایط تحقق آن و میزان مجازات مرتکب چنین جرمی را بررسی می نماییم.
تعریف خیانت در امانت به صورت اجمالی این می باشد؛ مالی به دیگری سپرده شده باشد و بنا بر استرداد یا به مصرف معینی رساندن آن مال باشد ولیکن شخصی که آن مال به او سپرده شده آن مال را به ضرر مالک(یا صاحب حق) استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید.
برابر با ماده 674 قانون مجازات اسلامی تعزیرات:
” هرگاه اموال منقول يا غيرمنقول يا نوشتههايي از قبيل سفته و چك و قبض و نظاير آن به عنوان اجاره يا امانت يا رهن يا براي وكالت يا هر كار با اجرت يا بياجرت به كسي داده شده و بنابراين بوده است كه اشياء مذكور مسترد شود يا به مصرف معيني برسد و شخصي كه آن اشياء نزد او بوده آنها را به ضرر مالكين يا متصرفين آنها استعمال يا تصاحب يا تلف يا مفقود نمايد به حبس از شش ماه تا سه سال محكوم خواهد شد.”
شرط تحقق جرم خیانت در امانت
اموال مورد اشاره در ماده مربوطه به دیگری سپرده شده باشد.
بنا بر استرداد یا به مصرف معین رساندن آن مال توسط گیرنده مال باشد.
گیرنده آن مال، مال را تصاحب یا استعمال یا تلف یا مفقود نماید.
این تصاحب یا استعمال یا تلف یا مفقود به ضرر مالک یا ذی حق آن مال باشد.
ماده مربوطه به معاملاتی از قبیل رهن و اجاره و … اشاره نموده البته باید توجه نمود چنانچه این عقود بنا بر قواعد باطل باشند، باز هم می توانند مشمول خیانت در امانت شوند.
هم چنین اموال سپرده شده می تواند منقول یا غیر منقول یا چک یا سفته یا امثالهم باشد.
شخصی که مالی را به دیگری می سپارد باید قانوناً حق سپردن آن مال را داشته باشد.
جرم خیانت در امانت جرم مقید به نتیجه می باشد، وقتی محقق می باید که به ضرر مالک (یا ذی حق) استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود شود پس نفع گیرنده اهمیتی ندارد. مثلاً شخصی ماشین دیگری را بصورت امانت نزد خویش داشته و آن را از بین می برد، در اینجا گیرنده سودی نکرده ولی به ضرر مالک، آن مال را تلف نموده است.
استعمال چک یا سفته هایی که ضمانی باشد یا بعداً ضمانی بودن آن ها ثابت گردد می تواند تحت شرایطی خیانت در امانت باشد.
