یکی دیگر از مالیات هایی که از حیث درآمد بر املاک تعلق می گیرد، مالیات بر نقل و انتقال قطعی این املاک می باشد که بدین منظور از شیوه ها و عقود معوض مانند بیع، معاوضه، صلح معوض و به طور کلی هر عقدی که تناسب میان عوضین وجود داشته باشد استفاده می شود که مشمول مالیات بوده؛ فلذا چنانچه فردی به صورت رایگان خانه اش را به دیگری هبه نماید مشمول مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک نبوده و حسب مورد می تواند مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی یا مالیات بر دارایی و … قرار گیرد.
درآمد مشمول مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک
برابر با ماده 59 قانون مالیات های مستقیم-
نقل و انتقال قطعي املاك به ماخذ ارزش معاملاتي و به نرخ پنج درصد(5٪) و همچنين انتقال حق واگذاري محل به ماخذ وجوه دريافتي مالك يا صاحب حق و به نرخ دو درصد (2٪) در تاريخ انتقال از طرف مالكان عين يا صاحبان حق مشمول ماليات ميباشد.
فلذا برابر با ماده فوق، نرخ مالیات نقل و انتقال قطعی املاک، معادل پنج درصد از ارزش معاملاتی (با رعایت ماده 64 قانون مالیات های مستقیم) می باشد.
موارد معافیت مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک
مواردی را شامله می شود که نقل و انقال قطعی املاک را از شمول مالیات معاف می نماید که در مواد 65 و 67 و 68 و 70 قانون مالیات های مستقیم آورده شده که در ادامه به تشریح این موارد می پردازیم:
1-نقل و انتقال قطعی واحدهای مسکونی از طریق شرکت های تعاونی مسکن به اعضای آن ها. (ماده 65 قانون مالیات های مستقیم)
2-نقل و انتقال قطعی املاک که در اجرای قوانین اصلاحات ارضی به عمل آمده و یا خواهد آمد. (ماده 65 قانون مالیات های مستقیم)
برابر با ماده 65 قانون مالیات های مستقیم-
نقل و انتقال قطعي املاك كه در اجراي قوانين و مقررات اصلاحات ارضي بعمل آمده و يا خواهد آمد و واحدهاي مسكوني از طرف شركتهاي تعاوني مسكن به اعضاء آنها مشمول ماليات موضوع اين فصل نخواهد بود.
3- فسخ یا اقاله معامله نقل و انتقال املاک (ماده 67 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1380)
بدین شرح که چنانچه فسخ یا اقاله از طریق دادگاه باشد به صورت کلی از مالیات نقل و انتقال معاف بوده ولیکن چنانچه فسخ یا اقاله از طریق دادگاه نبوده باشد به مدت شش ماه معامله جدید نسبت به آن ملک مشمول مالیات نمی باشد.
برابر با ماده 67 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1380-
فسخ معاملات قطعي املاك بر اساس حكم مراجع قضايي به طور كلي و اقاله يا فسخ معاملات قطعي املاك در ساير موارد تا شش ماه بعد از انجام معامله به عنوان معامله جديد مشمول ماليات موضوع اين فصل نخواهد بود.
4- املاكي كه در اجراي ماده 34 قانون ثبت مصوب مردادماه 1320 و اصلاحات بعدي آن به دولت تمليك ميشود از پرداخت ماليات نقل و انتقال قطعي معاف است. (ماده 68 قانون مالیات های مستقیم)
5-هر گونه مال و يا وجوهي كه از طرف وزارتخانهها و مؤسسات و شركتهاي دولتي و يا شهرداريها بابت عين يا حقوق راجع به املاك و اراضي برايايجاد و يا توسعه مناطق نظامي يا مرافق عامه از قبيل توسعه يا احداث جاده، راهآهن، خيابان، معابر، لولهكشي آب و نفت و گاز، حفر نهر و نظاير آنها بهمالك يا صاحب حق تعلق ميگيرد يا به حساب وي به وديعه گذاشته ميشود از ماليات نقل و انتقال موضوع اين فصل معاف خواهد بود.
املاكي كه طبق قوانين مربوطه در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده يا ميرسد در صورت انتقال به سازمان ميراث فرهنگي كشور نسبت به كلماليات نقل و انتقال قطعي متعلق و در ساير موارد كه در دست اشخاص باقي ميماند نسبت به 50 درصد ماليات مربوط به درآمد موضوع فصل مالياتبر درآمد املاك از معافيت مالياتي برخوردار خواهد شد و همچنين هرگونه وجه يا مالي كه از طرف اشخاص مذكور بابت تملك املاك يا حقوق واقع در محدوده طرحهاي نوسازي، بهسازي و بازسازي محلات قديمي و بافتهاي فرسوده شهرها به مالكين يا صاحبان حق تعلق ميگيرد از پرداخت ماليات نقل و انتقال معاف است. (ماده 70 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1376)
